Indeks Kp: co oznacza i jaki trzeba mieć w Polsce

Kp to liczba od 0 do 9, która mówi, jak mocno zaburzone jest pole magnetyczne Ziemi. Im wyższa, tym dalej na południe sięga zorza. W Polsce zaczyna robić się ciekawie od Kp 5, a gołym okiem widać ją zwykle od Kp 6 lub 7.

Czym jest Kp

Indeks Kp powstaje z pomiarów magnetometrów rozmieszczonych na całym świecie. Mierzą one, jak bardzo pole magnetyczne odchyla się od spokojnego poziomu w ciągu trzech godzin. NOAA uśrednia dane z 13 obserwatoriów położonych na szerokościach geomagnetycznych 44–60°. Wartość 0 oznacza spokój, a 9 skrajną burzę.

Są dwie wersje. Wstępny Kp z NOAA to liczby całkowite od 0 do 9 i jego wykres odświeża się co minutę. Ostateczny Kp z instytutu GFZ w Poczdamie ma 28 wartości, na przykład 4-, 4 i 4+, i służy do archiwum i badań.

Skala G: od Kp 5 zaczyna się burza

NOAA nazywa burzą geomagnetyczną dopiero Kp 5 i wyższy. Skala G ma pięć stopni:

• Kp 5, G1, słaba burza. Średnio około 1700 takich burz na cykl słoneczny.
• Kp 6, G2, umiarkowana. Około 600 na cykl.
• Kp 7, G3, silna. Około 200 na cykl.
• Kp 8, G4, bardzo silna. Około 100 na cykl.
• Kp 9, G5, ekstremalna. Około 4 na cykl, łącznie 4 dni w ciągu około 11 lat.

Kp 0–4 to poziom G0, czyli brak burzy. Przy Kp 4 zorza bywa jeszcze widoczna w Skandynawii, ale u nas nie.

Jaki Kp potrzebujesz w Polsce

Poniższa tabela to reguła praktyczna z opisów National Geographic Polska. Zakłada dobre warunki: noc bez chmur, ciemne miejsce i wolny horyzont na północy.

• Kp 0–3: brak realnej szansy.
• Kp 4–5: aparat może złapać słabą fioletową poświatę nisko nad północnym horyzontem, głównie z wybrzeża.
• Kp 6: północ i środek kraju. Zorza bywa widoczna gołym okiem jako różowa lub czerwona poświata.
• Kp 7: cały kraj, możliwa także na południowych krańcach.
• Kp 8–9: zorza w całym kraju, czasem aż nad głową.

Tabela SpaceWeatherLive, która opisuje położenie owalu zorzowego, umieszcza Warszawę przy Kp 7, a Hamburg przy Kp 6. Zgadza się to z zasadą, że im dalej na północ, tym niższy Kp wystarczy. Dlatego nasza prognoza zorzy ocenia każde miejsce osobno.

Czego Kp nie mówi

• Kp jest globalny. Opisuje całą Ziemię, a nie niebo nad twoją głową. Chmury nad Polską go nie obchodzą.
• Kp jest uśredniony z trzech godzin. Zorza w tym czasie rozbłyska i gaśnie, więc krótkie rozjaśnienia mogą być silniejsze, niż sugeruje liczba.
• Prognoza bywa za wysoka lub za niska. Prognoza kilkudniowa to szacunek. Dopiero dane z satelitów przed Ziemią pokazują, co naprawdę nadleci.

Gdzie sprawdzać Kp

1. Trzydniowa prognoza NOAA. Wychodzi co 12 godzin, o 00:30 i 12:30 UTC. W Polsce to godzina 1:30 lub 2:30 oraz 13:30 lub 14:30, zależnie od czasu zimowego i letniego.
2. Aurora 30-minute forecast (NOAA). Model OVATION pokazuje, gdzie pojawi się zorza za 30 do 90 minut. To czas, w którym wiatr słoneczny dolatuje z satelitów do Ziemi.
3. Wykres Kp na żywo. Odświeża się co minutę i pokazuje szacowany Kp z trzech godzin.
4. Nasza prognoza. Dodaje do tego zachmurzenie i Księżyc dla konkretnych miejsc.

Przy wyższym Kp liczy się też kierunek pola magnetycznego w wietrze słonecznym. Jeśli składowa Bz jest ujemna, czyli skierowana na południe, pole wiatru łączy się z polem Ziemi i burza się nasila. Dane o Bz znajdziesz wśród danych o wietrze słonecznym na stronie NOAA SWPC.

Jak to zastosować

Przy prognozowanym Kp 5 pojedź na wybrzeże i weź aparat. Przy Kp 6 lub 7 jedź tam, gdzie jest ciemno, także w głębi kraju. Przy Kp 8 i 9 wystarczy dobry horyzont na północy w dowolnym miejscu, nawet na południu. Wszystkie warunki opisujemy w poradniku zorza polarna w Polsce.