Skamieniałości nad Bałtykiem: przepisy i bezpieczeństwo na klifach

Luźne skamieniałości z plaży możesz zbierać na własny użytek poza obszarami chronionymi. W parkach narodowych i rezerwatach nie wolno zabrać nic. Klif zagraża bardziej niż kara, więc zasady bezpieczeństwa są ważniejsze od przepisów. To nie jest porada prawna. Sprawdź aktualny stan przed wyjazdem.

Gdzie obowiązuje zakaz

Ustawa o ochronie przyrody zabrania w parkach narodowych i rezerwatach pozyskiwania skał, skamieniałości, minerałów i bursztynu. Zakazane jest też niszczenie obiektów przyrodniczych i poruszanie się poza wyznaczonymi szlakami. Podobne zakazy dotyczą pomników przyrody.

Na naszym wybrzeżu to oznacza:

• Woliński Park Narodowy. Leżą w nim klify Gosań i Kawcza Góra. Nie zbierasz tam niczego.
• Słowiński Park Narodowy. Ten sam zakaz.
• Rezerwat Kępa Redłowska w Gdyni. Utworzony w 1938 roku, obejmuje klif orłowski. Nie zakładaj, że plaża poniżej jest poza rezerwatem. Sprawdź granicę.
• Rezerwaty Przylądek Rozewie i Wąwóz Rudnik. Leżą przy klifach Jastrzębiej Góry i Chłapowa.

Obszary Natura 2000 i parki krajobrazowe, jak Nadmorski Park Krajobrazowy, mogą mieć własne ograniczenia. Granice sprawdzisz w geoserwisie GDOŚ albo w Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska: w Szczecinie dla Pomorza Zachodniego i Środkowego, w Gdańsku dla Pomorza Gdańskiego i Trójmiasta.

Co wolno poza zakazem

Poza obszarami chronionymi możesz zbierać luźne skamieniałości z powierzchni plaży. Rób to ręcznie, w małej ilości i na własny użytek. Opracowania geoturystyczne podają, że zbieranie do prywatnej kolekcji jest w Polsce dozwolone, a niedozwolone jest w rezerwatach, parkach narodowych i pomnikach przyrody. Pamiętaj też, że odcinek Pobierowo, Trzęsacz, Rewal i Śliwin był proponowany do ochrony jako pomniki przyrody nieożywionej.

Czego nie robić

• Nie kop w klifie. To ingerencja w brzeg, a ściana się osuwa. Zasady poławiania bursztynu zabraniają głębokich dołów i niszczenia wydm. Dla skamieniałości nie znamy osobnej reguły, więc zachowaj tę samą ostrożność.
• Nie używaj młotków ani łomów na ścianie.
• Nie wchodź na tereny oznaczone jako zagrożone. W pasie technicznym bez upoważnienia nie wolno przebywać na terenach ogrodzonych lub oznaczonych jako zagrożone erozją.
• Nie zostawiaj śmieci i nie rozpalaj ognisk. W pasie technicznym jest to zabronione.

Kości gadów morskich i inne duże znaleziska zgłoś do muzeum przyrodniczego lub do Państwowego Instytutu Geologicznego, oddział Geologii Morza w Gdańsku. Taki okaz ma wartość naukową.

Bezpieczeństwo pod klifem

Większość polskich klifów ma 12 do 30 m wysokości, a nachylenie stoku wynosi średnio około 41 stopni. Morze zabiera średnio do 0,5 m klifu na rok, w Jastrzębiej Górze w latach 1977 do 1990 było to 0,94 m. Osuwiska zdarzają się po sztormach, w czasie odwilży i po deszczach. Zasady są proste.

1. Nie stawaj pod ścianą klifu. Nasza zasada: trzymaj się w odległości co najmniej równej wysokości klifu.
2. Nie wchodź pod nawisy i podmyte skarpy.
3. Nie siadaj pod klifem na odpoczynek ani nie rozkładaj tam sprzętu.
4. Nie wspinaj się na klif i nie podchodź do jego krawędzi od góry.
5. Sprawdź, którędy wrócisz. Na wąskiej plaży wezbranie sztormowe odetnie drogę.
6. Idź z drugą osobą i miej naładowany telefon. W razie wypadku dzwoń pod 112.

Uważaj też na to, co zostawił człowiek. W 2009 roku fala odsłoniła w Rewalu betonowe słupy z wystającymi prętami. W Jastrzębiej Górze umocnienia z gabionów były opisywane jako w stanie awarii. Nie wchodź na nie.

Kiedy zostać w domu

Gdy wieje sztorm, a fala wciąż bije w klif, zostań na górze. Wejdź na plażę dopiero po kilku godzinach, kiedy morze siada. Wybór terminu opisujemy w poradniku kiedy szukać skamieniałości, a przegląd miejsc w poradniku gdzie szukać skamieniałości. Aktualne warunki pokazuje prognoza skamieniałości.