Kiedy jelenie zrzucają poroże: kalendarz zrzutów

Jelenie, sarny, łosie i daniele co roku tracą poroże i wyhodowują nowe. Każdy gatunek robi to w innym czasie, więc szukanie zrzutów ma kilka sezonów. Ten poradnik zbiera kalendarz i wyjaśnia, od czego zależy termin.

Dlaczego poroże odpada

Poroże to kość, która rośnie na możdżeniach, czyli wyrostkach kości czołowej. Wzrost i utrzymanie poroża zależą od testosteronu. Gdy po rui poziom hormonu spada, u nasady poroża tworzy się warstwa rozdzielająca. Po kilku dniach lub tygodniach tyka odpada sama, często przy skoku, otarciu o gałąź albo przejściu przez płot.

Oba poroża rzadko spadają w tym samym miejscu. Zwykle dzieli je od kilku do kilkuset metrów, a czasem kilka dni. Dlatego po znalezieniu jednej tyki warto przeszukać okolicę.

Kalendarz zrzutów w Polsce

Gatunek	Kiedy zrzuca	Kiedy szukać
Jeleń szlachetny	od lutego do kwietnia, najwięcej w marcu	od marca do maja
Sarna (rogacz)	od października do grudnia, młode rogacze do stycznia	od listopada do marca
Łoś	od listopada do lutego	od grudnia do kwietnia
Daniel	w kwietniu i maju	od kwietnia do czerwca

Terminy są przybliżone. Różnią się między regionami i latami o dwa, trzy tygodnie.

Jeleń szlachetny

Najstarsze i najsilniejsze byki zrzucają poroże najwcześniej, często pod koniec lutego. Młodsze byki tracą je w marcu i kwietniu. Nowe poroże rośnie przez wiosnę i lato w scypule, czyli skórze z sierścią, a byki czyszczą je latem, przed rykowiskiem we wrześniu.

Zrzuty jelenia są duże i ciężkie. Pojedyncza tyka dorosłego byka waży zwykle od 1 do 4 kg, więc łatwo ją zauważyć na otwartym terenie. To główny cel większości poszukiwaczy w Polsce.

Sarna

Rogacze zrzucają parostki jesienią, od października do grudnia. Starsze rogacze robią to wcześniej, młode nawet w styczniu. Sarna zaczyna odbudowę poroża prawie od razu, więc zimą rogacz chodzi już z nowym, rosnącym porożem w scypule.

Parostki są małe i lekkie, dlatego trudno je znaleźć w liściach. Najłatwiej idzie zimą po zejściu śniegu albo wczesną wiosną, zanim urośnie trawa.

Łoś

Łosie zrzucają łopaty po rui, od listopada do lutego. Starsze byki zwykle wcześniej, młode później. Łopaty łosia są duże i dobrze widoczne, ale łosie żyją głównie na wschodzie i północy Polski: na Podlasiu, w Kampinosie, na Polesiu i w Lasach Janowskich. Zimą często leży wtedy śnieg, więc łopaty pojawiają się na widoku dopiero po roztopach.

Daniel

Daniele zrzucają łopaty najpóźniej ze wszystkich jeleniowatych w Polsce, zwykle w kwietniu i maju. Żyją głównie na zachodzie kraju: w Lubuskiem, na Dolnym Śląsku, w Wielkopolsce i na Pomorzu. Problem z danielem polega na tym, że w maju rośnie już trawa i liście, więc łopaty szybko się chowają.

Ameryka Północna

W USA i Kanadzie szuka się głównie zrzutów wapiti, mulaków i jeleni wirginijskich. Wapiti zrzucają poroże od marca do kwietnia. Mulaki i wirginijczyki robią to zwykle od stycznia do marca, często w połowie lutego. Łosie amerykańskie zrzucają łopaty od grudnia do lutego.

W wielu stanach zachodnich sezon nie zależy jednak od zwierząt, tylko od przepisów. Ziemie publiczne bywają zamknięte do końca kwietnia albo do połowy maja, żeby chronić zwierzęta na zimowiskach. Szczegóły opisujemy w poradniku czy zbieranie zrzutów jest legalne.

Jak rozpoznać świeży zrzut

Świeży zrzut ma u nasady wypukłą, chropowatą powierzchnię, czasem z resztkami krwi lub skóry. Tyka jest ciemna, brązowa lub szara, a końce odnóg jasne i wypolerowane. Poroże z poprzedniego roku jest już wyblakłe od słońca, a starsze robi się białe, kredowe i spękane. Ślady zębów na krawędziach to robota gryzoni, które jedzą poroże dla wapnia i soli mineralnych. Dlatego świeże zrzuty warto zebrać szybko, zanim gryzonie i słońce obniżą ich wartość.

Co przesuwa termin

Wiek: stare byki zrzucają wcześniej niż młode.
Kondycja: zwierzęta słabe po trudnej zimie mogą zrzucić później.
Region: na południu i na nizinach wcześniej, w górach i na północnym wschodzie później.
Pogoda: długi śnieg nie zmienia terminu zrzutu, ale ukrywa zrzuty, więc przesuwa termin szukania.

Jak liczy to nasza prognoza

Prognoza zrzutów nie wie, gdzie leży konkretne poroże. Ocenia, czy dany dzień jest dobry na szukanie. Indeks mnoży cztery rzeczy:

Kalendarz gatunków w danym miejscu, czyli szansę na świeże zrzuty w tym miesiącu.
Widoczność gruntu. Śnieg zakrywa poroże, a świeżo odsłonięta ziemia po śnieżnej zimie daje najlepsze szanse.
Roślinność. Najlepiej szukać przed wiosennym zazielenieniem, bo trawa i liście szybko chowają zrzuty.
Pogodę na wyjście: deszcz, wiatr i temperaturę.

W miejscach w USA, gdzie przepisy zamykają ziemie publiczne, kalendarz pokazuje zero w zamkniętych miesiącach. Indeks nie zastępuje sprawdzenia lokalnych zakazów.

Źródła

Nie przegap następnego okna

Najlepsze okna trwają kilka godzin: po sztormie, po deszczu, w bezchmurną noc z aktywnym Słońcem. Zapisz się, a damy znać mailem, gdy indeks w Twoich miejscach przekroczy 60.