Rykowisko: kiedy i gdzie usłyszeć jelenie w Polsce

Rykowisko to gody jelenia szlachetnego. W Polsce trwa zwykle od połowy września do połowy października, a najgłośniej jest na przełomie września i października. Byki ryczą głównie o zmierzchu, w nocy i o świcie, więc to wtedy warto stać na skraju łąki i słuchać.

Co się dzieje w czasie rykowiska

Dorosłe byki zbierają chmary łań i bronią ich przed rywalami. Ryk to sygnał dla innych byków i dla łań. Gdy dwa byki są podobnej siły, czasem dochodzi do walki na poroże. Zwierzęta są wtedy mniej ostrożne niż zwykle, ale nadal szybko reagują na zapach i ruch człowieka.

Szczyt nie wypada co roku w tym samym tygodniu. Zależy od pogody i od regionu. W górach i na północnym wschodzie bywa nieco później niż na zachodzie kraju. Dlatego w naszej prognozie liczy się nie tylko miesiąc, ale też połowa miesiąca.

Co właściwie słychać

Ryk byka to niski, przeciągły dźwięk, który przy dobrej pogodzie słychać z kilku kilometrów. Gdy w okolicy jest kilka byków, odpowiadają sobie nawzajem, a ryk staje się krótszy i bardziej urywany. Czasem usłyszysz suchy stuk poroża, gdy dwa byki ścierają się w lesie. Łanie odzywają się rzadko, ale gdy coś je zaniepokoi, wydają krótkie, ostre szczeknięcie. Jeśli je usłyszysz, to znak, że chmara cię zauważyła lub poczuła. Stój wtedy bez ruchu i nie podchodź bliżej.

Jaka pogoda pomaga

Najlepszy jest zimny, bezwietrzny i pogodny poranek po pogodnej nocy. Przy spadku temperatury byki ryczą chętniej, a dźwięk niesie się daleko w chłodnym, spokojnym powietrzu. Silny wiatr zagłusza ryk i roznosi twój zapach. Ulewny deszcz też psuje obserwację.

Temperatura: chłodny poranek, najlepiej kilka stopni powyżej zera lub lekki przymrozek.
Wiatr: słaby, a ty stoisz tak, żeby wiał od zwierząt w twoją stronę.
Niebo: pogodne lub lekko zachmurzone, bez opadów.
Widzialność: mgła w dolinach nie przeszkadza w słuchaniu, ale utrudnia zdjęcia.

Te warunki liczy nasza prognoza obserwacji zwierząt dla porannych i wieczornych godzin.

Gdzie słuchać w Polsce

Jelenie żyją w prawie każdym dużym kompleksie leśnym, więc rykowisko usłyszysz w wielu regionach. Najsłynniejsze są Bieszczady. W dolinie Sanu, na przykład koło Mucznego, ryk słychać z dróg i ze skraju łąk, poza granicami parku narodowego. Dobre są też Puszcza Białowieska, gdzie jelenie wychodzą na łąki wokół wsi, oraz okolice Puszczy Kampinoskiej i Roztocza.

Za granicą znanym miejscem jest szkocki Park Narodowy Cairngorms, gdzie rykowisko trwa od końca września do października.

Jak słuchać i nie płoszyć

Przyjedź przed świtem lub godzinę przed zachodem słońca. Stań w jednym miejscu na skraju łąki, przy drodze albo na ambonie widokowej udostępnionej dla turystów. Nie idź w stronę ryku, bo w ciemności łatwo wejść między chmarę a byka. Lornetka o dużej jasności, na przykład 8x42, pokaże więcej niż spacer.

Mów szeptem, wycisz telefon i nie trzaskaj drzwiami samochodu.
Nie świeć latarką na łąkę i nie używaj lampy błyskowej.
Nie używaj wabika ani nagrań ryku. W parku narodowym to może być uznane za płoszenie zwierząt.
Gdy jeleń cię zauważy i zaczyna się oddalać, zostań na miejscu i daj mu odejść.

Przepisy, które musisz znać

Jeleń szlachetny jest zwierzęciem łownym, a nie gatunkiem chronionym. Nie znaczy to, że wszystko wolno. W parkach narodowych i rezerwatach art. 15 ustawy o ochronie przyrody zakazuje umyślnego płoszenia zwierząt kręgowych, zbierania poroży i chodzenia poza wyznaczonymi szlakami. W lesie poza parkami możesz chodzić, ale nie wchodź na tereny oznaczone tablicą z zakazem wstępu.

Uwaga na polowania. Rykowisko to też sezon polowań na byki. Ubierz się w jaskrawą kurtkę lub kamizelkę, chodź drogami leśnymi i omijaj ambony myśliwskie. Gdy usłyszysz strzały, oddal się w stronę, z której przyszedłeś.

W Bieszczadzkim Parku Narodowym loty dronem są zabronione, bo park leży w strefie EP R10. Więcej o przepisach przeczytasz w poradniku etyka i prawo obserwacji zwierząt.

Co zabrać

Ciepłe ubranie w warstwach, czapkę i rękawice, bo stoisz bez ruchu w chłodzie. Termos z herbatą, czołówkę z czerwonym światłem na drogę do auta i lornetkę. Jeśli fotografujesz, weź statyw i obiektyw o długiej ogniskowej, ale nie skracaj dystansu dla lepszego kadru. Dobre zdjęcie z rykowiska to często sylwetka byka we mgle z daleka.

Plan na jeden poranek

Wieczorem sprawdź prognozę wiatru i temperatury. Wyjedź tak, żeby być na miejscu godzinę przed wschodem słońca. Zgaś silnik, odczekaj kilka minut i słuchaj. Gdy zrobi się jasno, przeczesz lornetką skraj lasu. Wróć do auta, gdy słońce wyjdzie nad drzewa, bo wtedy jelenie zwykle schodzą do lasu.

Źródła

Nie przegap następnego okna

Najlepsze okna trwają kilka godzin: po sztormie, po deszczu, w bezchmurną noc z aktywnym Słońcem. Zapisz się, a damy znać mailem, gdy indeks w Twoich miejscach przekroczy 60.