Śmiertelnie trujące sobowtóry dzikich ziół

To nie jest porada medyczna. Nie piszemy, na co pomagają zioła, i nie składamy żadnych oświadczeń zdrowotnych. Opisujemy tylko rozpoznawanie, użycie w kuchni, sezon, miejsca, przepisy i zagrożenia. Jeśli podejrzewasz zatrucie rośliną, dzwoń pod 112 i zabierz ze sobą resztki rośliny.

Najważniejsza zasada jest jedna: nie jedz żadnej dzikiej rośliny, której nie rozpoznajesz na 100%. Kilka najgroźniejszych roślin Europy rośnie w tych samych miejscach co popularne zioła i w młodym stadium wygląda prawie tak samo. Zatrucia konwalią, zimowitem, szczwołem czy szalejem mogą skończyć się śmiercią.

Zasady, które ratują życie

Rozpoznawaj po kilku cechach naraz: kształt liścia, sposób wyrastania z ziemi, łodyga, kwiat, zapach i siedlisko. Jedna cecha to za mało.
Sprawdzaj każdą sztukę osobno. W płacie czosnku niedźwiedzia potrafią rosnąć liście konwalii.
Nie ufaj samemu zapachowi. Po kilku liściach czosnku dłonie pachną czosnkiem i każdy kolejny liść też wydaje się pachnieć.
Nie zbieraj roślin baldaszkowatych (białe baldachy, pierzaste liście), jeśli nie jesteś botanikiem. W tej rodzinie są najgroźniejsze rośliny Europy.
Aplikacja do rozpoznawania roślin to podpowiedź, nie wyrok. Myli się szczególnie przy młodych liściach.
Nie dawaj dzieciom do zabawy ani do jedzenia nieznanych roślin i owoców.

Czosnek niedźwiedzi, konwalia, zimowit, ciemiężyca

Roślina	Jak rośnie	Cechy
Czosnek niedźwiedzi	Każdy liść osobno z ziemi, na własnym cienkim ogonku	Liść miękki, matowy od spodu, po roztarciu pachnie czosnkiem. Biały kulisty baldach.
Konwalia majowa (śmiertelna)	Zwykle dwa liście obejmują się pochwami u nasady, bez osobnych ogonków	Liść sztywniejszy, błyszczący od spodu, bez zapachu czosnku. Białe dzwonki na jednej łodyżce.
Zimowit jesienny (śmiertelny)	Kilka liści w kępie wyrasta wprost z ziemi, bez ogonków, wokół torebki nasiennej	Liście grubsze, lśniące, bez zapachu. Rośnie na wilgotnych łąkach, kwitnie fioletowo jesienią.
Ciemiężyca biała (śmiertelna)	Gruba łodyga z liśćmi skrętoległymi, w górach	Liście szerokie, wyraźnie fałdowane wzdłuż nerwów.
Obrazki plamiste (trujące)	Liście na długich ogonkach z ziemi	Liść strzałkowaty, z siateczkowatym unerwieniem, czasem z ciemnymi plamami.

W Polsce dziko rosnący czosnek niedźwiedzi jest pod ochroną, więc najprostszym sposobem uniknięcia pomyłki jest korzystanie z roślin z uprawy. Za granicą zbieraj go tylko liść po liściu, nigdy garściami.

Szczwół i szalej a bez, marchew i trybula

Szczwół plamisty i szalej jadowity to rośliny baldaszkowate z białymi baldachami. Należą do najsilniej trujących roślin Europy. Szczwół ma gładką, pustą łodygę z purpurowymi plamami i nieprzyjemny, mysi zapach po roztarciu. Szalej rośnie w wodzie i przy wodzie, a jego grube kłącze w przekroju ma puste komory poprzedzielane przegrodami. W Wielkiej Brytanii i we Francji podobnie groźne jest kropidło szafranowe.

Z tymi roślinami myli się dziką marchew, trybulę leśną, podagrycznik i kwiaty bzu. Bez czarny to jednak zdrewniały krzew z korą, a nie roślina zielna. Jeśli biały baldach wyrasta z miękkiej, zielnej łodygi, nie zbieraj go. Dzika marchew ma owłosioną łodygę i często jeden ciemny kwiatek w środku baldachu, ale tej cechy nie traktuj jako wystarczającej. Najbezpieczniej w ogóle nie zbierać dzikich roślin baldaszkowatych.

Naparstnica a żywokost i ogórecznik

Naparstnica purpurowa przed kwitnieniem tworzy rozetę miękkich, owłosionych liści. W tym stadium jest podobna do żywokostu, ogórecznika i dziewanny. Naparstnica jest śmiertelnie trująca. Jej liście mają drobne ząbki i siateczkę żyłek wyraźnie wypukłą od spodu, a łodyga nie ma szorstkich, kłujących włosków jak żywokost. Ponieważ rozety trudno odróżnić, nie zbieraj owłosionych rozet, jeśli roślina nie kwitła wcześniej w tym miejscu i nie znasz jej z całą pewnością.

Owoce: pokrzyk, cis, psianka

Pokrzyk wilcza jagoda: czarne, lśniące jagody wielkości wiśni, pojedynczo, na gwiaździstym kielichu. Roślina zielna do 1,5 m, na polanach i zrębach. Groźna dla dzieci, które mylą ją z borówką.
Cis: czerwona, mięsista osnówka z widocznym ciemnym nasionem i płaskie, miękkie igły. Trujące są igły i nasiona.
Psianka słodkogórz: czerwone, jajowate jagody w zwisających gronach na pnączu z fioletowymi kwiatami.
Bez koralowy i bez hebd: bez koralowy ma czerwone owoce, których nie wolno jeść na surowo, a bez hebd czarne owoce w sterczących gronach, uważane za trujące.

Barszcz Sosnowskiego i barszcz Mantegazziego

To olbrzymie rośliny baldaszkowate, do 3 m i więcej, z baldachami szerokimi na pół metra. Sok w połączeniu ze słońcem wywołuje ciężkie oparzenia skóry, z pęcherzami, które goją się tygodniami i zostawiają przebarwienia. Nie dotykaj ich gołymi rękami, nie ścinaj ich bez kombinezonu i nie pozwalaj dzieciom robić z pustych łodyg rurek. Po kontakcie z sokiem jak najszybciej umyj skórę wodą z mydłem i osłoń ją przed słońcem. Stanowiska w Polsce możesz zgłosić do gminy.

Gdy dojdzie do zatrucia

Dzwoń pod 112. Nie czekaj na objawy, przy niektórych roślinach pojawiają się po kilku godzinach.
Zabierz resztki rośliny, zdjęcie albo wymiociny do lekarza. To pomaga szybko ustalić gatunek.
Nie wywołuj wymiotów na własną rękę i nie podawaj mleka ani domowych środków.
Jeśli jadło więcej osób, wszystkie powinny zgłosić się do lekarza, nawet bez objawów.

W Polsce całodobowe porady przy zatruciach dają ośrodki toksykologiczne przy szpitalach, a numery znajdziesz na stronie swojego województwa.

Źródła

Nie przegap następnego okna

Najlepsze okna trwają kilka godzin: po sztormie, po deszczu, w bezchmurną noc z aktywnym Słońcem. Zapisz się, a damy znać mailem, gdy indeks w Twoich miejscach przekroczy 60.